JSF investeringen

Als Nederland de F-16 vervangt door een nieuw jachtvliegtuig, dan betekent dit een investering van miljarden euro’s. Uit welke onderdelen bestaat deze investering en hoe is deze berekend?

Opbouw raming investeringskosten

Het Ministerie van Defensie heeft samen met TNO een model ontwikkeld om de kosten te ramen voor de aanschaf en het gebruik van JSF-toestellen. Het grootste deel van de investeringskosten bestaat volgens de raming uit de aanschaf van de toestellen. Maar Nederland moet ook aanzienlijk investeren in bijbehorende zaken, zoals:

  • reserveonderdelen, gereedschap en apparatuur die nodig zijn om het toestel te gebruiken en te onderhouden;
  • meedoen aan de operationele testfase van de JSF in de VS;
  • startbanen en gebouwen van de vliegbases en de bijbehorende JSF-apparatuur aanpassen op de JSF.

Verder moet het Ministerie van Defensie over een deel van deze investeringen btw betalen.

Begrensd budget

Het kabinet heeft in 2013 afgesproken dat deze kosten niet hoger mogen zijn dan het gereserveerde bedrag van € 4,5 miljard. De investeringskosten voor de JSF moeten dus binnen dat bedrag blijven. Het bedrag wordt jaarlijks alleen aangepast voor inflatie, maar niet voor bijvoorbeeld valutakoerswijzigingen. In het bedrag moet Defensie bovendien een risicoreserve aanhouden om tegenvallers op te vangen. Die risicoreserve is in 2013 bepaald op 10% van het investeringsbudget.

Nog slechts raming

Het is mogelijk dat de investeringskosten van de JSF te laag zijn ingeschat, want er zitten nog veel onzekerheden in. Pas als de vliegtuigen daadwerkelijk worden gekocht, wordt duidelijk wat de echte prijs is. Dat geldt ook voor de andere zaken die aangeschaft moeten worden, zoals de benodigde gereedschappen, de eerste voorraad reserveonderdelen en de simulatoren om mee te trainen. Vanwege de onzekerheden is er in de raming een risicoreserve opgenomen.

Overheveling

In 2013 bleek dat het jaarlijkse exploitatiebudget te klein was voor 37 toestellen. Van het investeringsbudget bleef echter voor dat aantal toestellen nog een aanzienlijk bedrag over. Er is daarom besloten om een deel van het investeringsbudget over te hevelen naar het jaarlijkse exploitatiebudget. Dat deel blijft wel meetellen bij de berekening of de investeringen binnen het investeringsbudget zijn gebleven. 

We geven hieronder in een grafiek een uitsplitsing weer van de investeringskosten. De grafiek toont de verhoudingen tussen de verschillende posten. 

Investeringskosten JSF

Figuur investeringskosten JSF

In de in september 2014 verschenen Jaarrapportage 2013 wijzigde het Ministerie van Defensie de uitsplitsing van de geraamde kosten. Wij hadden tot dan toe de kostenreeksen volgens de door Defensie gehanteerde uitsplitsing in dit webdossier opgenomen. Door de veranderde uitsplitsing sloten de reeksen in ons webdossier van na 2014 niet meer aan op die ervoor. Omdat de kostenramingen sowieso in de voortgangsrapportages van Defensie staan, nemen wij deze cijferreeksen niet meer op in dit webdossier.

De grafiek met de uitgesplitste investeringskosten geeft een indruk van de verhouding tussen verschillende kostenonderdelen. De precieze bedragen staan jaarlijks in de voortgangsrapportages van het ministerie.

De grafiek is gemaakt op basis van de raming in 2015 voor 37 toestellen, een plandollarkoers, van $ 1,- = € 0,8850, prijspeil 2015 en een btw-percentage van 21%.