Partnerlanden internationaal JSF-programma

Nederland neemt deel aan het internationale JSF-programma. In dit programma werken wereldwijd negen landen samen aan het ontwerpen, bouwen, in stand houden en door ontwikkelen van de JSF.

In onderstaande kaart staan de landen opgesomd die samenwerken aan het ontwerpen, bouwen, in stand houden en door ontwikkelen van de JSF:

  • Australië
  • Canada
  • Denemarken
  • Italië
  • Nederland
  • Noorwegen
  • Turkije
  • Verenigd Koninkrijk
  • Verenigde Staten van Amerika

Er zijn ook landen die niet deelnemen aan het internationale JSF-programma die de de JSF kopen.

Deelnemende landen op de wereldkaart (kies een land voor meer informatie):

Australië

Vervangingsplannen

De Australische regering heeft in 2009 aangekondigd de huidige vloot F/A-18A/B Hornet en F/A-18F Super Hornet gevechtsvliegen te willen vervangen door 100 JSF’s van de CTOL-variant (stand van zaken 15-3-2017). Deze toestellen zullen tussen 2014 en 2025 geleverd worden.

Status besluitvorming

Australië handhaaft vooralsnog het planningsaantal van honderd toestellen en schaft de JSF in drie fasen aan. In 2009 besloot de Australische regering tot de aanschaf van veertien JSF’s. In 2014 besloot Australië tot de aanschaf van een tweede serie van 58 toestellen. Besluitvorming over de derde en laatste fase, waarin Australië maximaal 28 toestellen aanschaft, heeft nog niet plaatsgevonden. (stand van zaken 15-3-2017).

Rapporten nationale rekenkamer

De Australische rekenkamer (Australian National Audit Office, ANAO) publiceert over de JSF. Onderstaand zijn een aantal rapporten van de ANAO over de JSF weergegeven. Deze rapporten zijn ook te vinden op de website van de ANAO.

  • 2014-2015 Major Projects Report 2014-2015 — Joint Strike Fighter Project Data Summary Sheet
    Rapport | 17-12-2014  Webdossier Vervanging F-16
    In dit rapport geeft de ANAO assurance bij verschillende grote projecten van het Australische Ministerie van Defensie. Evenals in voorgaande jaren gaat de ANAO in het rapport afzonderlijk in op de JSF. Nieuwe risico’s die de ANAO signaleert zijn gevolgen van veranderende planningsaantallen van andere partners, de beperkte vrijgave van gegevens vanuit het JPO en geluid.
  • 2012-2013 Major Projects Report 2012-2013 — Joint Strike Fighter Project Data Summary Sheet 
    Rapport | 17-12-2013 | PDF | Webdossier Vervanging F-16
    In dit rapport geeft de ANAO assurance bij verschillende grote projecten van het Australische Ministerie van Defensie. Daarbij wijst de ANAO vooral op risico’s voor het tijdig bereiken van de gewenste operationele gereedheid in 2020 en op risico’s bij de ontwikkeling van de software. Daarnaast wijst de ANAO op risico’s rond de werkzaamheden die nog door de Australische overheid uitgevoerd moeten worden om de JSF succesvol in te voeren, op de kosten en op de vele soorten van complexiteit in het programma. 

  • Management of Australia’s Air Combat Capability — F-35A Joint Strike Fighter Acquisition
    Rapport | 27-09-2012 | Webdossier Vervanging F-16
    In dit rapport geeft de ANAO een overzicht van het JSF programma en de Australische betrokkenheid erin. Het waarschuwt voor de risico’s erin, met name op het gebied van de ontwikkeling van de software.

  • Management of Australia’s Air Combat Capability – F/A‐18 Hornet and Super Hornet Fleet – Upgrades and Sustainment
    Rapport | 27-09-2012 | PDF kB | Webdossier Vervanging F-16
    In dit rapport, dat tegelijkertijd met het vorige is uitgebracht, is de ANAO nagegaan hoe de upgrade van de bestaande vloot van Australische jachtvliegtuigen verloopt, na de vertraging in het JSF-programma. De ANAO constateert dat de kosten van een upgrade per jaar stijgen, en dat de Australische regering nog geen maatregelen heeft genomen voor het langer doorvliegen met de F/A-18 ná 2020.

Italië

Vervangingsplannen

De Italiaanse regering wil de komende jaren ongeveer 150 tot 250 gevechtstoestellen van verschillende types vervangen.
Daarom is Italië partner in het JSF-programma. De Italiaanse regering heeft 90 JSF-toestellen ingepland (stand van zaken 15-3-2017) voor levering tussen 2014 en 2027. Het gaat hierbij om zestig toestellen van de CTOL-variant en dertig toestellen van de STOVL-variant, die verticaal kunnen opstijgen en landen.

Italië heeft een assemblagefabriek gebouwd waar JSF-toestellen voor een aantal Europese partnerlanden worden geassembleerd. De fabriek is sinds half 2013 in bedrijf.

Status besluitvorming

De Italiaanse regering heeft besloten de JSF aan te schaffen en heeft de eerste zes toestellen inmiddels besteld.

Rapporten nationale rekenkamer

De Italiaanse rekenkamer (Corte dei Conti) heeft geen rapporten gepubliceerd over de verwerving van de JSF. 

Denemarken

Vervangingsplannen

Denemarken heeft binnen het JSF-programma de aanschaf van 27 JSF CTOL toestellen ingepland (stand van zaken 15-3-2017) ter vervanging van de F-16. De levering daarvan is gepland tussen 2020 en 2024.

Status besluitvorming

Denemarken heeft in 2016 op basis van een kandidatenvergelijking besloten om 27 JSF-toestellen aan te schaffen. 

Rapporten nationale rekenkamer

De Deense rekenkamer, de Rigsrevisionen publiceert over de JSF. Hieronder zijn de rapporten van de Rigsrevisionen over de JSF opgenomen. Deze rapporten zijn ook te vinden op de website van de Rigsrevisionen.

Noorwegen

Vervangingsplannen

Noorwegen is partner in het JSF-programma en heeft  ter vervanging van de F-16 besloten om 52 JSF’s aan te schaffen (stand van zaken 15-3-2017) die zouden moeten instromen tussen 2015 en 2024.

Status besluitvorming

Noorwegen heeft besloten tot de aanschaf van de JSF. 

De Noorse regering heeft het initiële planningsaantal van 48 verhoogd naar 52 toestellen. Overigens wordt het besluit over de laatste zes toestellen pas genomen, nadat de eerste 46 toestellen zijn aangeschaft. Tot nu toe heeft Noorwegen 28 toestellen besteld. Het Noorse Ministerie van Defensie legt vooralsnog jaarlijks een aankoopbesluit voor een deel van de totale behoefte voor aan het Noorse parlement. 

Rapporten nationale rekenkamer

De Noorse rekenkamer (Riksrevisjonen) heeft tot op heden geen onderzoek gepubliceerd over de vervanging van de F-16.

Verenigd Koninkrijk

Vervangingsplannen

Het Britse Ministerie van Defensie wil ter vervanging van de Eurofighter Typhoon en de Tornado GR4 jachtvliegtuigen maximaal 138 JSF toestellen aanschaffen van de STOVL-variant en plant de instroom tot 2029 (stand van zaken 15-3-2017). Dit is de variant van de JSF waarbij de toestellen verticaal kunnen landen en opstijgen. Deze toestellen zijn mede bedoeld voor twee toekomstige vliegdekschepen. 

Status besluitvorming

Het Verenigd Koninkrijk koos aanvankelijk al voor de Short Take Off and Vertical Landing (STOVL)-versie van de F-35, maar wijzigde dit in 2011 in de versie voor conventionele vliegdekschepen, de CV-versie. Hierdoor moesten de twee nieuwe Britse vliegdekschepen, die momenteel in aanbouw zijn, worden aangepast. Uit onderzoek in 2012 bleek echter dat de kosten voor deze aanpassingen niet op zouden wegen tegen de besparingen die gerealiseerd zouden worden door van de (duurdere) STOVL over te stappen op de (goedkopere) CV versie van de JSF. Daarop besloot de Britse regering midden mei 2012 dat zij alsnog kiest voor de STOVL versie.

De Britse regering heeft nog niet besloten over het definitieve aantal te bestellen JSF-toestellen (stand juni 2017). 

Het Verenigd Koninkrijk heeft drie JSF STOVL testtoestellen aangeschaft om deel te nemen aan de operationele testfase van het JSF-programma. Inmiddels zijn deze Britse JSF toestellen afgeleverd. 

Rapporten nationale rekenkamer

De Britse rekenkamer, het National Audit Office (NAO), publiceert over de JSF. De NAO heeft de onderstaande rapporten over de JSF uitgebracht. Deze rapporten zijn ook te vinden op de website van de NAO

  • Carrier Strike: The 2012 reversion decision
    Rapport | 10-5-2013 | pdf kB | Webdossier Vervanging F-16
    In dit rapport concludeert de NAO dat het besluit van het Britse Ministry of Defence om(alsnog) te kiezen voor de short take-off and vertical landing (STOVL) variant van de JSF (in plaats van de Carrier variant) verstandig is.
    Door de speciale voorzieningen op de nieuwe vliegdekschepen die nodig waren voor de carrier variant zou die variant veel duurder zijn en ook later opgeleverd worden.
  • Carrier Strike: Supplementary Report
    Rapport | 29-11-2011 | Webdossier Vervanging F-16
    Dit rapport bevat een uitbreiding van het rapport Carrier Strike van 7 juli 2011. Deze uitbreiding werd gepubliceerd, omdat de NAO toegang kreeg tot nieuwe informatie.
  • Ministry of Defence; Carrier Strike
    Rapport | 7-7-2011 | Webdossier Vervanging F-16
    Dit rapport beschrijft de gevolgen van de aanpassingen van het Britse Carrier-programma in 2010. Dat programma bestaat uit 2 nieuwe vliegdekschepen, uitgerust met JSF vliegtuigen en helikopters. Volgens de NAO zal het Britse Ministry of Defence door de aanpassingen in dit programma minder besteden en over minder inzetbare vliegtuigen beschikken in de eerstkomende tien jaar. De NAO gaat in op de (on)doelmatigheid van besluiten uit het verleden, en de stijgende kosten en lagere inzetbaarheid die nu met de Carriers en JSF’s zal worden gerealiseerd.
Turkije

Vervangingsplannen

De Turkse regering heeft het voornemen om ter vervanging van F-4E Phantom II en F-16C toestellen in totaal 100 JSF’s aan te schaffen van de CTOL-variant (stand van zaken september 15-3-2017) voor levering tussen 2018 en 2027. Turkije is sinds 2002 partner in het internationale JSF-programma.

Status besluitvorming

In mei 2014 maakte de Turkse regering bekend de definitieve bestelling te plaatsen voor twee toestellen in de LRIP-10 productieserie, met levering in 2018. Begin januari 2015 maakte de Turkse regering bekend een bestelling te plaatsen voor vier toestellen in de LRIP-11 productieserie, met levering in 2019. Hiermee neemt het aantal toestellen dat Turkije bestelt toe tot zes.

Rapporten nationale rekenkamer

De Turkse rekenkamer (Turkish Court of Accounts) heeft tot op heden geen onderzoek gedaan naar de aanschaf van de JSF.

Nederland

Huidige vloot jachtvliegtuigen

Tot 2011 had Nederland 87 F-16-jachtvliegtuigen. In 2011 besloot het kabinet-Rutte-Verhagen om negentien van deze toestellen weg te doen en het aantal operationele F-16’s te beperken tot 68. In de <<nota ‘In het belang van Nederland’>> van september 2013 besloot het kabinet om het aantal operationele F-16’s nog verder te verlagen, tot 61 toestellen.

Vervangingsplannen

Nederland is partner in het JSF-programma en heeft in 2013 besloten om 37 JSF’s aan te schaffen die zouden moeten instromen tussen 2019 en 2023.
Nederland bezit sinds 2013 twee JSF-testtoestellen om deel te nemen aan de operationele testfase van het JSF-programma.

Status besluitvorming

Nederland heeft besloten tot de aanschaf van de JSF. In de nota ‘In het belang van Nederland’ stelde het kabinet dat de vervanging moest passen binnen een investeringsbudget van € 4,5 miljard en een exploitatiebudget van € 270 miljoen per jaar. Zowel in het investeringsbudget als in het exploitatiebudget is een risicoreservering van 10% geplaatst. Volgens het kabinet passen in deze budgetten 37 JSF-toestellen. De Algemene Rekenkamer heeft in 2013 de berekeningen gevalideerd die hieraan ten grondslag liggen. Het kabinet heeft daarop besloten dat 37 JSF-toestellen de F-16 zouden vervangen. Het Ministerie van Defensie heeft op 15 december 2014 de zogenaamde DMP D-brief naar de Tweede Kamer gestuurd, waarin de voorgenomen aankoop onderbouwd wordt. Tegelijkertijd heeft het ministerie een intern DMP D-document opgesteld. Dit document bevat een aantal studies ter onderbouwing van de DMP D-brief.

In maart 2015 heeft het Ministerie van Defensie de eerstvolgende 8 toestellen bij het JPO besteld. In maart 2016 heeft Nederland een tweede serie van acht toestellen – te leveren in 2020 – bevestigd. Eind 2016 heeft de minister de Tweede Kamer geïnformeerd over haar besluit deel te nemen aan de block buy (meerjarige bestelling) van de F-35. Zij heeft de bestelling van 18 toestellen via de block buy bevestigd (8 toestellen in 2020, 5 toestellen in 2021 en 5 toestellen in 2022). Ook heeft zij een opgave gedaan voor 3 toestellen in 2021 en 2022. De bevestiging van deze zes toestellen volgt, afhankelijk van de financiële stand van zaken, eind 2017.

Publicaties nationale rekenkamer

De publicaties van de Algemene Rekenkamer over de vervanging van de F-16 zijn te vinden in de tijdbalk op deze website.

Canada

Vervangingsplannen

Canada is partner in het JSF-programma. De Canadese regering heeft eerder de voorkeur uitgesproken om de huidige jachtvliegtuigen te vervangen door 65 JSF-toestellen (stand van zaken 15-3-2017).

Status besluitvorming

De Canadese regering had van 2002 tot begin 2012 diverse besluiten genomen met als uitgangspunt dat de JSF de huidige CF-18 zou vervangen.
In maart 2012 heeft de Canadese Auditor General, die een vergelijkbare rol vervult als de president van de Algemene Rekenkamer, een kritisch rapport gepubliceerd over de besluitvorming over de vervanging van de Canadese CF-18-toestellen. Naar aanleiding van dit rapport heeft de Canadese regering - zoals men dat zelf omschrijft - een 'reset' van het besluitvormingsproces uitgevoerd en een 'zeven punten plan' geformuleerd waarmee hernieuwde besluitvorming zal plaatsvinden.

Onderdelen van het zeven punten plan zijn:

  • Het budget voor een nieuw gevechtsvliegtuig is bevroren;
  • Het Canadese Ministerie van Defensie voert een kandidatenevaluatie uit;
  • de verantwoordelijkheid voor de besluitvorming over het nieuwe gevechtsvliegtuig is in handen gelegd van het ‘National Fighter Procurement Secretariat’ dat valt onder het ministerie ‘Public Works and Government Services Canada’;
  • het Treasury Board Secretariat voert onafhankelijke reviews uit op de kosten van Canadese aanschaf van de JSF;
  • Industry Canada’ rapporteert aan het parlement over de industriële participatie [Einde opsomming].

Sindsdien heeft de Canadese regering twee updates van de ramingen geproduceerd, gebaseerd op een nieuw life cycle cost framework. Canada heeft formeel de JSF nog niet gekozen als opvolger van de CF-18. De eind 2015 aangetreden nieuwe Canadese regering heeft laten weten een nieuwe kandidatenevaluatie uit te voeren. De JSF maakt daar deel van uit. De planning hiervoor is niet bekendgemaakt. Canada blijft partner in het JSF-programma. 

Rapporten nationale rekenkamer

De Canadese rekenkamer, the Office of the Auditor General of Canada (OAGC) publiceert over de JSF. Deze rapporten zijn te vinden op de website van de OAGC.

De OAGC heeft in 2012 het volgende rapport over de JSF uitgebracht:

Verenigde Staten van Amerika

Huidige vloot jachtvliegtuigen

De Amerikaanse Luchtmacht, de U.S. Air Force, bezit onder meer de volgende jachtvliegtuigen: 

  • 249 F-15 C/D Eagles
  • 219 F-15 E Strike Eagles
  • 1018 F-16 C/D Fighting Falcon (Block 25/30/32/40/42/50/52/52+)
  • 291 A-10 Thunderbolt II
  • 183 F-22 Raptors

Daarnaast bezitten de Amerikaanse marine (U.S. Navy) en het Amerikaanse Marinierscorps (U.S. Marine Corps) een vloot van 676 F-18-(Super) Hornets en 128 AV-8B Harrier-jachtvliegtuigen.

Vervangingsplannen

De Verenigde Staten willen de jachtvliegtuigen vervangen van de US Air Force, van de US Navy en van de US Marine Corps met JSF-toestellen in alle drie varianten.

VS-krijgsmachtdeel Aantal JSF's Type JSF
US Air Force 1.763 Conventional Take Off and Landing (CTOL- of A-variant)
US Navy 260 Carrier variant (CV of C-variant)
US Marine Corps

353

67

Short Take-Off and Vertical Landing (STOVL of B) –variant
Carrier variant (CV)
Totaal 2.443 JSF toestellen (stand 15-3-2017)

 

Deze JSF-toestellen vervangen onder andere de jachtvliegtuigen F-15, F-16, F-18 en AV-8B.  De JSF vervangt niet de F22 en de F-18 Super Hornet. Tot 2016 wilde de VS ook de A10 door de JSF laten vervangen. Er zijn in 2010 ook plannen geopperd om de A10 te moderniseren.

Status besluitvorming

Het Amerikaanse Department of Defense past van tijd tot tijd de bestelreeksen over de verschillende leveringsjaren aan, bijvoorbeeld om begrotingsredenen.

In de vervangingsplanning heeft de VS vastgelegd wanneer elk dienstonderdeel de eerste squadrons gevechtsgereed moet hebben (initial operational capability of IOC): <<opsomming start>>

  • US AirForce: augustus 2016 (gehaald)
  • US Navy: 2018
  • US Marine Corps: Juli 2015 (gehaald)

Rapporten nationale rekenkamer

De Amerikaanse rekenkamer, de Government Accountability Office (GAO), brengt met regelmaat rapporten over de JSF uit. Van een aantal belangrijke rapporten tot en met april 2015 hebben we korte samenvattingen opgesteld.

Voor rapporten vanaf mei 2015 verwijzen we naar de website van de GAO

Rapporten GAO tot en met april 2015:

  • F-35 Joint Strike Fighter: Observations on Program Progress
    Rapport | 14-4-2015 | pdf, … kB | Webdossier Vervanging F-16 In dit rapport constateert de GAO dat het F-35 programma vertraging heeft opgelopen door problemen op het gebied van onder andere software en motorstoringen. Het is bovendien slecht gesteld met de betrouwbaarheid van de motor en het is nog een lange weg om de daarvoor gestelde doelen te bereiken. Het Department of Defense heeft plannen om de jaarlijkse productieaantallen de komende vijf jaar te verhogen. De GAO waarschuwt voor de risico's van het verhogen van de productie en het gelijktijdig ontwikkelen en testen, met mogelijk hogere kosten en verdere vertragingen in de planning tot gevolg. De prestaties van leveranciers zijn wisselend, wat een extra risico vormt voor het verhogen van de productie. Kortom, kosten en betaalbaarheid blijven een uitdaging vormen voor de F-35.
  • F-35 Joint Strike Fighter: Assessment Needed to Address Affordability Challenges
    Rapport | 14-4-2015 | pdf, … kB | Webdossier Vervanging F-16 Het Department of Defense is van plan om de jaarlijkse F-35 financiering te verhogen van ongeveer 8 miljard dollar tot bijna 12 miljard dollar in de komende 5 jaar. Door met name budgettaire beperkingen, heeft het Department of Defense het afgelopen jaar de kortetermijnaanbestedingen met 4 vliegtuigen verlaagd. Deze verlaging leidt er waarschijnlijk toe dat de verwervingskosten in dat tijdsbestek zullen toenemen, net als de toekomstige financieringsaansprakelijkheid. Het is onwaarschijnlijk dat het programma het jaarlijkse niveau van financiering in stand kan houden. Indien de benodigde financieringsniveaus niet worden behaald, dan kan het F-35 verwervingsplan mogelijk onbetaalbaar worden. De voortdurende veranderingen in de verwervingsplannen duiden erop dat voorafgaande analyses van het Department of Defense onvoldoende rekening hebben gehouden met toekomstige onzekerheden op het gebied van techniek en financiering.
  • F-35 Joint Strike Fighter: Need for Affordable Strategy, Greater Attention to Risks, and Improved Cost Estimates
    Rapport | 23-9-2014 | pdf, 5.620 kB | Webdossier Vervanging F-16
    In dit rapport constateert de GAO dat de exploitatiekosten van de JSF veel hoger zijn dat de gecombineerde exploitatiekosten van alle typen vliegtuigen die de JSF moet vervangen. De GAO waarschuwt ervoor dat een aantal kostenissues nog onvoldoende aandacht krijgt van het Department of Defense en noemt verder een aantal zwakke punten in de kostenramingen. Zo gaan volgens de GAO de ramingen van de exploitatiekosten voor de JSF uit van een lager brandstofgebruik per vlieguur dan wat de US Services reëel achten.
  • F-35 Joint Strike Fighter: Slower Than Expected Progress in Software Testing May Limit Initial Warfighting Capabilities
    Rapport | 26-3-2014 | pdf, … kB | Webdossier Vervanging F-16
    In dit rapport staat de verklaring die de GAO aan het Amerikaanse Congres gaf over het rapport van  23 maart 2014. Deze verklaring bevat dezelfde inhoudelijke punten als het rapport, maar dan beknopt weergegeven.
     
  • F-35 Joint Strike Fighter: Problems Completing Software Testing May Hinder Delivery of Expected Warfighting Capabilities
    Rapport | 24-3-2014 | pdf, 1.697 kB | Webdossier Vervanging F-16
    In dit rapport haalt de GAO het onderzoek van de Director of Operational Test and Evaluation (DOT&E) van het Amerikaanse Ministerie van Defensie aan. Deze waarschuwde dat vooral de achterstanden in software een vertraging van 13 maanden zouden kunnen veroorzaken. Volgens de DOT&E vormen zulke vertragingen risico’s voor de slagkracht van luchtmacht en marine: de marine zou de JSF al in 2015 in gebruik moeten nemen.
    De GAO geeft aan dat het programma het Amerikaanse Ministerie van Defensie aanzienlijk meer gaat kosten, en dat er grote zorgen zijn over de betaalbaarheid. De mogelijkheden om kosten te besparen worden steeds kleiner.
    Volgens de GAO moet het Amerikaanse Ministerie van Defensie voor juli 2015 een realistische inschatting geven van welke gevechtscapaciteit op de planningsdatum met de JSF haalbaar is, en het Congress hierover informeren. Het Amerikaanse Ministerie van Defensie heeft toegezegd dit te zullen doen.
  • F-35 Joint Strike Fighter: Restructuring Has Improved the Program, but Affordability Challenges and Other Risks Remain
    Rapport | 19-6-2013 | pdf, 1.047 kB | Webdossier Vervanging F-16
    In dit rapport merkt de GAO opnieuw de gunstige effecten op van de herstructurering van het programma vanaf 2010. Nog steeds waarschuwt ze voor teveel optimisme. Er blijven nog aanzienlijk risico’s qua geld en tijd in het programma, met name rond het testen. De GAO heeft een groot aantal aanbevelingen gedaan, die door het Amerikaanse Ministerie van Defensie voor een deel zijn overgenomen.

  • F-35 Joint Strike Fighter: Current Outlook Is Improved, but Long-Term Affordability Is a Major Concern
    Rapport | 11-3-2013 | pdf, 1.047 kB | Webdossier Vervanging F-16
    In dit rapport merkt de GAO de gunstige effecten op van de herstructurering van het programma vanaf 2010. Ze waarschuwt echter voor teveel optimisme. Met name het tegelijkertijd ontwikkelen én produceren (‘çoncurrency’) veroorzaakt nog veel extra kosten omdat na tests al geproduceerde toestellen soms aangepast moeten worden. Er blijven nog aanzienlijke risico’s qua geld en tijd in het programma, en de GAO wijst voorts op de kosten van het langer doorvliegen met de F-16 en F-18.

  • Fighter Aircraft: Better Cost Estimates Needed for Extending the Service
    Life of Selected F-16s and F/A-18s
    Rapport | 15-11-2012 | pdf, 874 kB | Webdossier Vervanging F-16
    Dit rapport gaat over upgrades voor de Amerikaanse  F-16 en de F-18 toestellen. De GAO heeft de kostenramingen onderzocht. Ze adviseert om bij die ramingen de best practices te volgen die ze zelf had opgesteld in de GAO Cost Estimations Guide. Dat zou de betrouwbaarheid van de ramingen verhogen. Ook beval de GAO aan om onafhankelijke kostenramingen op te stellen. De aanbevelingen zijn door het Amerikaanse Ministerie van Defensie overgenomen.

Japan

Volgens het Nederlandse Ministerie van Defensie heeft Japan in 2011 besloten om via Foreign Military Sales (FMS) 42 JSF CTOL-toestellen aan te schaffen. De eerste vier toestellen zijn in productie en worden in 2016 geleverd aan de Lockheed Martin fabriek.

Japan is geen partner in de ontwikkeling van de JSF, maar koopt het toestel als exportproduct van de Verenigde Staten. Over de per FMS verkochte exemplaren keren de Verenigde Staten royalty’s uit aan de landen die hebben meebetaald aan de ontwikkeling van de JSF, waaronder Nederland.

Israël

Israël heeft volgens het Nederlandse Ministerie van Defensie in 2010 besloten om via Foreign Military Sales (FMS) 19 JSF CTOL-toestellen aan te schaffen en een optie genomen op extra toestellen. In februari 2015 tekende Israël voor 14 extra toestellen. De eerste Israëlische toestellen zijn in productie en worden in 2016 geleverd.

Israël is geen partner in de ontwikkeling van de JSF, maar koopt het toestel als exportproduct van de Verenigde Staten. Over de per FMS verkochte exemplaren keren de Verenigde Staten royalty’s uit aan de landen die hebben meebetaald aan de ontwikkeling van de JSF, waaronder Nederland.

Zuid-Korea

Volgens het Nederlandse Ministerie van Defensie heeft Zuid-Korea in 2014 besloten om via Foreign Military Sales (FMS) 40 JSF CTOL-toestellen aan te schaffen. Deze toestellen worden tussen 2018 en 2022 geleverd.

Zuid-Korea is geen partner in de ontwikkeling van de JSF, maar koopt het toestel als exportproduct van de Verenigde Staten. Over de per FMS verkochte exemplaren keren de Verenigde Staten royalty’s uit aan de landen die hebben meebetaald aan de ontwikkeling van de JSF, waaronder Nederland.

Verberg tekst