Validering nota In het belang van Nederland

De Algemene Rekenkamer publiceerde op 19 september 2013 het rapport Validering nota In het belang van Nederland. In de nota In het belang van Nederland heeft de minister van Defensie haar plannen met de krijgsmacht voor de komende 15 jaar beschreven en financieel onderbouwd. Eén  van die plannen is de aanschaf van 37 JSF-toestellen als vervanging van de F-16.

De Algemene Rekenkamer concludeerde in haar rapport dat de financiële onderbouwing van de nota In het belang van Nederland de best mogelijke financiële benadering met de op dat moment beschikbare gegevens was. Op korte termijn was volgens de Algemene Rekenkamer meer nauwkeurigheid niet haalbaar. De belangrijkste reden voor deze conclusie van de Algemene Rekenkamer was dat het ministerie voor het eerst niet alleen rekening hield met de investeringskosten, maar ook met de kosten van het gebruik en instandhouding van nieuwe wapens (de exploitatiekosten).

De Algemene Rekenkamer concludeerde uit de financiële onderbouwing van de nota dat de aanschaf en exploitatie van 37 JSF-toestellen inpasbaar was.

Ongelijke indexering bij actualisering ramingen: financiële onderbouwing uit verband getrokken

Het Ministerie van Defensie heeft  in 2014 de financiële onderbouwing van de nota In het belang van Nederland geïndexeerd. Dat houdt in dat de bedragen in de financiële onderbouwing aangepast worden aan het prijspeil van het lopende jaar. Dat is nodig omdat door inflatie het geld immers steeds minder waard wordt en Defensie anders steeds minder met de bedragen zou kunnen doen.

De Algemene Rekenkamer vindt ook dat de financiële onderbouwing van de nota In het belang van Nederland jaarlijks moet worden geïndexeerd. In februari 2015 concludeerde de Algemene Rekenkamer echter in een brief aan de Tweede Kamer dat de manier waarop Defensie de indexering in 2014 had uitgevoerd, de financiële verbouwing van de nota In het belang van Nederland uit zijn verband trok. Als Defensie alle onderdelen van de financiële onderbouwing gelijk had geïndexeerd, dan zouden alle bedragen met een bepaald percentage verhoogd worden, maar de verhoudingen blijven gelijk. Defensie vond echter dat het project Vervanging F-16 extra geïndexeerd moest worden, omdat de inflatie in de VS hoger is dan in Nederland. Het geld daarvoor kwam vrij doordat Defensie een aantal plannen die verderop in de tijd liggen niet indexeerde. Dat zijn bijvoorbeeld de plannen voor de vervanging van de onderzeeboten, de fregatten en andere plannen. Als die plannen dichterbij komen, zal daar toch weer geld voor gevonden moeten worden.

Volgens de Algemene Rekenkamer wordt de financiële onderbouwing hierdoor uit verband getrokken. Als dit bij de validering bekend was geweest, had de Algemene Rekenkamer dit uiteraard bij haar conclusies destijds betrokken.

In haar reactie op het Verantwoordingsonderzoek van de Algemene Rekenkamer over 2014 heeft de minister toegezegd voortaan het hele investeringsplan te indexeren.