Operationeel

Nederland bezit F-16 en JSF jachtvliegtuigen zodat de krijgsmacht daarmee haar taken uit kan voeren, bijvoorbeeld de verdediging van het Nederlandse luchtruim en bijdragen aan missies. Het is daarom belangrijk dat de jachtvliegtuigen daadwerkelijk operationeel inzetbaar zijn. De Algemene Rekenkamer onderzocht in de afgelopen jaren een aantal keren hoe het is gesteld met de operationele inzetbaarheid van de F-16 en de JSF.

Wij onderzochten daarbij onder andere wat de gevolgen zijn van het later dan gepland aanschaffen van de JSF, waardoor de F-16 langer door moet vliegen. Ook hebben we onderzocht hoe het aantal vliegtuigen, vliegers en vlieguren zich tot elkaar verhouden en of de krijgsmacht haar ambities hiermee wel waar kan maken.

Ambitie met F-16

De luchtmacht heeft in 2014 nog 61 operationele F-16 jachtvliegtuigen. De Algemene Rekenkamer concludeerde in 2012 en in 2013 dat de luchtmacht hiermee niet kan voldoen aan haar taken: bijdragen leveren aan missies, verdedigen van het Nederlands luchtruim én goed getraind blijven.

Ambitie met de JSF

De minister van Defensie verzekerde in de nota ‘In het belang van Nederland’ dat de krijgsmacht met 37 JSF’s én het Nederlandse luchtruim kan bewaken én langdurig met vier toestellen elders in de wereld een missie kan uitvoeren én goed getraind kan blijven. De Algemene Rekenkamer kon in haar valideringsrapport de stelligheid van die uitspraken niet onderschrijven.

In- en uitvoerplanning

Op basis van het kabinetsbesluit voor de JSF heeft het Ministerie van Defensie de voorziene invoer van dit toestel opgenomen in een voorlopige planning: de in- en uitvoerplanning. Daarin staat hoeveel JSF’s er per jaar bijkomen en  hoeveel F-16’s dan buiten gebruik worden gesteld. Deze planning is belangrijk om te bepalen hoe lang de F-16’s moeten doorvliegen en met welk aantal.

Gevolgen langer doorvliegen F-16

Doordat de levering van de JSF in 2019 start, moet de F-16 langer doorvliegen dan voorheen werd gedacht. Defensie ging er namelijk vanuit dat de JSF in 2016 geleverd kon worden. Het langer doorvliegen met de F-16 heeft zowel operationele als financiële gevolgen voor de huidige F-16’s: er zijn vaker reparaties nodig, de F-16’s kunnen minder worden ingezet voor missies en er zijn investeringen nodig om de F-16's voor hun taak geschikt te houden.

Afstoten F-16’s

In 2011 besloot de minister van Defensie het aantal operationele F-16’s met negentien stuks te verminderen, van 87 naar 68. Deze negentien toestellen werden niet direct stilgezet. Ze vliegen door tot het ministerie er een koper voor heeft of ze op een andere manier definitief  wegdoet. We geven de plannen van de minister van Defensie met deze negentien toestellen weer.

In de nota ‘In het belang van Nederland’ van 17 september 2013 besloot de minister voortaan nog maar uit te gaan van 61 F-16’s. Ook nu werden de overtollige 7 toestellen niet weggedaan, maar in reserve  gehouden. Het idee daarachter is om het aantal vlieguren per toestel te verlagen, zodat minder onderhoud nodig is en meer toestellen vliegkaar zullen zijn.